Kadim dünyada insan tanımlarından birisi de “el insânu hayvânun nâtıkun”dur. İnsanı diğer canlı varlıklardan ayıran hususiyetin nutk olduğunun altının çizildiği bu tanım bizi “nutk” kelimesi üzerine eğilmeye götürmektedir. “Nutk” kelimesi bir yanıyla konuşmayı diğer yanıyla düşünme faaliyetini içerir. Bu tanıma göre insan konuşabilmesi ve düşünebilmesi yoluyla farkını ortaya koyar. Bu farkın tefrikine ererek hareket edenler […]
İlim, İslam düşüncesinde anlamlandırıldığı haliyle bir şeyin hakikatini bilmekten ibarettir. Bir şeyin hakikati ile o şeyin bulunduğu zaman ve mekan sarmalındaki “gerçekliği” aynı şey değildir. Vâkıalar (gerçeklikler) “olması gereken”in değil içinde yaşanılan zamanın yansımalarıdır. Bu yansımalar çoğu kez “olması gereken”in uzağındadır. Zamanın seyr-ü seferinde ideal olana duyulan hasretin senfonisidir ki gerçekliği değiştirme imkanının sağlayıcısıdır. Bu […]
İnsanoğlunun tüm yapıp etmelerini kuşatıcı bir şey varsa bu ahlaktan başka bir şey olmasa gerektir. Zira iyi ve kötü sarkacına denk düşmesi muhtemel ne varsa bu “ahlak”ın da meselesi olarak tezahür edecektir. Bu tezahürde ahlakın dayandığı mesnede göre eşya anlamını bulacak, fert mevcudiyetini bu yolla sağlayabilecektir. Her şeyden önce dile getirmek gerekir ki esasen ahlak […]
Hazreti Ali’nin “ İlim bir nokta idi, cahiller onu çoğalttı” sözü bugünün dünyasında verilerin insanların zihinlerine boca edildiği bir vasatta, üzerinde hayli durulması gereken bir sözdür. Zira pek çok insan zamanın ilerlemesi, teknolojik aletlerin gelişimi dolayısıyla insanın bilgiyle olan irtibatında da bir kuvvet, fazlalık meydana geldiğine inanarak hayatlarını devam ettirmekte, işlerini bu yoldan yürütmektedir. Kendilerini […]
Beni bilmek esasen ötekini bilmektir. Kendini bilmeyenin ötekini bilişi kendinden bir biliş değil, yamalı bohça misali bozulmaya her an müsait, çarpık bir zandan ibarettir. Ötekinin çapını tayin etmek kendi çapını tayinin peşi vukû bulduğu takdirde anlamlıdır. “Ben kimim” sorusuna verilecek cevapların yekunu “o kim” sorusunun hakikiliğini ve sübutunu belirleyicidir. Bugün insanlar kendiliklerinin başkalarının boyunduruğu altında […]
İçinde bulunduğumuz dünya, ertelemenin hükümran olduğu bir dünya haline getirilmiştir. Önemli olanın, öne alınması gerekenlerin tehir edildiği, oluşları ile yok oluşları arasında bir farkın bulunmadığı, yahut oluşlarının insanın aleyhine işlediği şeyler insanlar tarafından gün be gün hayatlarının merkezine yerleştirilmektedir. Anne – babaların çocukları için endişelerinin toplandığı yer, ahlaki tutumları ve karakterlerinden çok mesleki başarılarıdır. Ebeveynlerin […]
Tasavvuf, yalnızca Allah’a vasıl olmanın şeriate sımsıkı bağlı bir yolu değil; eşyanın hakikatinin anahtarlarını vermenin de müessesesidir. Ameli bir yolculukla seyr-i süluk devam edegelirken; sâlike eşyaya bakışta müteal olana yönelik bir demet anahtar da verilir. Elbette bu husus, yani nazari olana bakıştaki müteal boyut, ferdden ferde farklılık arzedecektir. Ameli olanı destekleyen vedahî ameli olanı mümkün […]
Müslüman olarak şayet İslâm’ın aslına dair bir anlayış ve bu anlayışı doğuran bir bilgi ile mücehhez isek; Kâinatın efendisi yoluyla eşyanın hakikatine muttali olacağımızı kestirmişiz demektir. Hazreti Peygamber aleyhisselamın hayatı yaşanmış ve bitmiş tarihi bir süreç değildir. O, hayatını yaşarken yaşamanın gayesi ve usulünü de tebliğ etmiştir. O’nun tebliği hem temsilî hem de telkinîdir. Yaşanmaya […]
Büyük insanları büyük yapan temel özellik konuştukları dil, giydiği elbise, yakışıklı veya güzel olması değildir. Büyük insanı büyük yapan temel husus bağımlılıklarının olmamasıdır. İşte bu bağımsız yapı başkalarını etkiliyor ve taraftar bulmasını sağlıyor. İnsan zihni yapmadığı durumlara hayranlık duyuyor. Kaygı ve korkularından dolayı olamadıkları bağımsız ruh özlenimini, diğer bağımsız ruh ile karşılamaya girişiyor. Kendilerine yapılmadıkça […]
İlim bir şeyin hakikatini bilmek demektir. İrfan ise bilinen şeyin insana tüm veçheleriyle nüfuz edişidir. İlim irfana götürdüğü takdirde hikmet yolculuğudur söz konusu olan. İrfanın yokluğu ilmin akamete uğrayışı demektir. Bilmek artık ahlaki bir yolculuk için azık olmaktan çıkmış, insanı kıskacı altına alan bir silah olmuşsa, bilgilenmek de aslını yitirmiş demektir. Batı’nın nihâi yolculuğunda azığı, […]
