İnsan karar verendir. Karar, belirli bir istikrar arayışının peşi sıra, tereddütlerin aşılması sonucu meydana gelir. Karar vermenin öncesinde elde bulunan bilgiler idrak vasıtasıyla yorumlanır, yorumun peşi sıra ise hüküm meydana gelir. Modern zamanlar insan fertlerinin kendi karar “mekanizma”larını cihazlara teslim ettiği zamanlardır biraz da. Geleneksel değer ve anlayışlarla mücehhez kadim insanın kararları aşağı yukarı bu […]
Hayatın seyri kesin hükümlere ve kalıp yargılara indirgenemeyecek kadar göze alınamaz, bilinemezdir. Mutlak hüküm sahibi, âlim olan Allah’tır ve insanoğlu teknolojik olarak ne kadar “ilerler” ise ilerlesin yine de O’nun izin verdiği ölçüde “bilebilir”. Bilginin Thomas Hobbes’tan beri güç olarak telakki edildiği mâlumdur. İçerisinde bulunduğumuz dünyada da bilgi güç merkezli olarak alınıp satılır hâle evrilmiştir. […]
Eşya ve hâdiseye bakan gözün küllîliği onun hükümlerinin sıhhatini temin eder. Bakışta kendini fâş eden sâbitelerin verdiği cevaplar, dayandıkları mesnedlere göre anlam kazanırlar. Her sâbite bir isbat demektir. İsbat için ise eşyanın ya varlığı yahut yokluğunun sübutu vâki olmalıdır. İspat olmadan tefekkür de olmaz, çare de. İsbatın yokluğu kargaşanın hükümfermâ olmasının yolunu açar. Anarşinin olduğu […]
Mekân, içinde yaşanılan zamanın tecelli ettiği mevzidir. Üzerinde bulunulan işin anlam kazanması mekânın keyfiyetiyle doğrudan alakalıdır. İnsanın ruhuna sirayet eden mekân onu hayra yahut şerre davet etme imkanını içinde barındırmaktadır. Mekanı es geçmek, insanı es geçmek demektir. İçinde bulunduğumuz hâl ve şartlar bize mekânın ehemmiyetinden çok kapitalist zihniyete olan mutabakatını ihtar etmekte. Her şeyin alınıp […]
Her dünya görüşü kendine has şartlarda ve vasatta doğar; eşya ve hadise karşısında tez ortaya koyduğu nispette insan ve toplum meselelerine çare olmaya namzet olur. Teşekkülünü tamamladığı iddiasında olması için kendince dört başı mâmur bir dünya görüşünü ekonomiden eğitime değin ortaya koyması ve idealize etmesi, temsiliyle var olması gerekir. Aydınlanma (İng. enlightenment) ile beraber Batı’da […]
İslâm âleminin hususen son iki asırdır içerisinde bulunduğu hâlin izahı yapılırken birtakım çevreler tarafından problemin kaynağı olarak gösterilen merkezlerden biri de tasavvuftur. Tasavvufun insanı atâlete sürüklediği, mücahede ve mücadeleden alıkoyduğu iddiası bu hizipler tarafından sürekli gündemde tutulmaya çalışılmış ve bu suçlama üzerinden günah çıkarmaya kadar gidilmiştir. Biz bu makalemizde Kafkasya örneği üzerinden geçmişte bu coğrafyada […]
Adâlet her şeye eşit hak tanımak değil, eşyaya hakkını vermek; onu hak ettiği yere koymak demektir. Hemen her kavramda meydana gelen ve Batı merkezli düşüncelerin dillerine pelesenk kıldığı “eşitlik” isteği ne insanı ne de kâinatın ilk insandan beri cereyan eden kanunlarını tanımayışın ifadesidir. Eşitlik adâleti değil zulmü tetikler. İnsan makinevâri bir varlık değildir. Onun girift, […]
Kaybettik. Kaybettiklerimizin habercisi bir yüze tahammülümüz kalmadı. Kulaklarımıza ulaşan ses kaybettiklerimizden habervermeye kalkınca bu sesi boğmakla meşgul olmamız gerektiğine inanmayı tercih ettik hemen. Kaybedişimiz hiç de hafife alınır; yok sayılmaya müsait bir şey değildi. Dönüşen, yerinden edilen, kaybolan bir şeyler vardı ve bunların yokluğu vasfa değil asla tealluk ediyordu. Suretimizden önce siretimizi kaybettik. Kaybolan siretimizin […]
İnsana dair konuşmak / yazmak da herhangi bir şeye dair konuşarak o şeyden fersah fersah uzağa düşmek tehlikesine düşmekle aynı derecede tehlikeli bir iş. Hatta insana dair şuurumuzdan dış dünyaya çıkan kanaatlerimizin bizi götüreceği yer herhangi bir şeyin götüreceği yerden daha tehlikeli. Zira insana dair konuşurken bir bakıma kendi “ben”imizi nesneleştirerek konuşma mevzusu kılıyor ve […]
Yazmak da yol almaktır. Yazarak da yol alır insan. Belki yol alışın en fazla tefrikini sağlayan şeylerden biridir yazı. Yazmak yaşamakla atbaşı gitmez çoğu zaman. Yaşayan yazmak için cehdetmek zorunda değildir. Ama yazan, yazdığıyla yaşamak ister. Hangi âdemoğlu olmak istediği hâl ile şu anki hâlini müsavi kılar ki? Ümit her dem içimizde tazelenmese ne edebiliriz? […]